Lal Design Software Template

Hastalık ve zararlılar için çok uygun bir ortamın (sıcaklık ve rutubet açısından) oluştuğu seralarda çok dikkatli olmayı ve bilinçli mücadele yapmayı unutmayalım.

Amacımız bol verim, kaliteli ürün ve kârlı sebzecilik ise örtüaltı sebze hastalık ve zararlılarını iyi tanımak ve iyi mücadele yapmak zorundayız.

            İşte bu dersimizde seralarda önemli derecede ekonomik kayıplara neden olan bazı hastalık ve zararlıları tanıyacağız.

            Unutmayalım ki aşırı ve bilinçsiz yapılan ilaçlama büyük ekonomik kayıplara sebep olur.

SEBZELERDE BEYAZ ÇÜRÜKLÜK HASTALIĞI

BELİRTİLERİ  NASIL?

            Hastalık, bitkinin özellikle kökboğazında, kökboğazına yakın yerlere ve daha yukarı kısımların, uç alma yerlerinde pamuğa benzer beyaz bir küf tabakası oluşturur. Hastalanan yerde yumuşak çürüklük olur, bitki solar ve ölür. Zamanla bitkinin hastalığa yakalanan yerinde , düzensiz şekilli, oldukça sert, dayanıklı yapılar meydana gelir.

  YILDAN YILA CANLI KALIR

            Hastalığı yapan mantar yıldan yıla, ölü veya canlı dokular içinde ve yaygın olarak yukarıda sözü edilen dayanıklı yapılar yoluyla geçer.

HANGİ  SEBZELERDE  ZARARLI?

            Hastalık seralarda yetiştirilen, domates, hıyar, patlıcan, biber, marul, fasulye vb. pek çok sebzede görülür.

MÜCADELEDE KÜLTÜREL

ÖNLEMLER  ÖNEMLİDİR

            -  Seralarda iyi bir havalandırma yapılmalı ve aşırı neme engel olunmalıdır.

            -  Fazla sulamadan ve sık dikimden kaçınılmalıdır.

            -  Hasattan sonra bitkiler sökülüp, imha edilmeli,w mantarın dayanıklı yapılarının toprağa karışması önlenmelidir.

            -  Sağlıklı  ve  kuvvetli  bitki  elde  etmek  amacıyla  dengeli gübreleme yapılmalıdır.

 

KİMYASAL MÜCADELE FİDELİKTE BAŞLAR!

            Öncelikle fidelik ve seralarda toprağın dezenfeksiyonuna önem verilir.  Bitki  ilaçlamasında  Procimydone  50,  Iprodion  50, Vinclozolin 50 (75 g/100 It), Captan 50 (250 g/100 It) etkili maddeli ilaçlardan kullanılmalıdır.

SEBZELERDE GRİ KÜF HASTALIĞI

BELİRTİSİNİ  TANIYALIM

            Hastalık bitkinin yaprak, meyve, çiçek ve gövdesinde belirtiler oluşturur. Belirtiler önce haşlanmış gibi bir doku yumuşaması şeklinde başlar, daha sonra mantar hasta bölge üzerinde gri renkli küf örtüsü meydana getirir.

BEYAZ ÇÜRÜKLÜK GİBİ  MÜCADELE

            Bu fungusun konukçuları, kışı geçirişi ve mücadelesi beyaz çürüklük hastalığında olduğu gibidir.

SERA SEBZELERİNDE SOLGUNLUK HASTALIKLARI

ÖNEMLİ BELİRTİSİ

            Hastalığın belirtileri alt yapraklardan başlayarak üst yapraklara doğru ilerleyen solma ve pörsüme şeklindedir. Bitkinin odunsu gövde dokusunun rengi bozulur, kahverengileşir. Zamanla bitki tümüyle solar ve ölür. Hastalığa neden olan funguslar toprakta yaşarlar.

DOMATES-HIYAR  VE  PATLICANA  DİKKAT!

            Hastalık seralarda yetiştirilen domates, hıyar ve patlıcanda önemli verim  kayıplarına neden olmaktadır.  Seralarda özellikle hıyarlarda görülen kök çatlamalarına toprak mantarlarının neden olduğu bir hastalıktır.

MÜCADELESİ  KÜLTÜREL  ÖNLEMLERE  BAĞLIDIR

            - Dayanıklı çeşitler yetiştirilmelidir.

            - Karık üstüne dikim yapılmalı, sulama suyunun kökboğazı çevresinde birikmesi önlenmelidir.

            - Dengeli gübreleme ve iyi bakım yapılmalıdır.

            - Sulama suyu temiz olmalıdır.

            - Tarlada kalan bitki artıkları toplanıp yakılmalıdır.

            - Yabancı otlar temizlenmelidir.

            - Hastalığın daha önce görüldüğü yerlerde dikimden önce sera toprağı ve fidelik ilaçlanmalı, ekim nöbeti uygulanmalıdır.

 

ETKİLİ İLAÇ YOK AMA

            Solgunluk hastalığı görüldükten sonra uygulanabilecek etkili bir ilaç bulunmamakla birlikte kök diplerine Benomyl 50, Maneb 80 (100g/100 It) Thiram 80 (200 g/100 It), Carbendazim 50 (50-100 g/100 It) etkili maddeli mantar ilaçları uygulanmaktadır.

TOPRAK FÜMİGASYONU  ŞART

            Toprak mantarlarının neden olduğu kök çürüklük hastalıklarına karşı toprak ilaçlamasında metilbromid+kloropikrin (% 98+% 2) 60-100  g/m2, Basamid  granulat  50-60  kg/da vb.  uygulanır. Fumigasyon yapılan toprağın tavda olması, sıcaklığının 10°C'nin altında olmaması gerekir. Fümigasyonu bilen kişilerin yapması insan sağlığı ve uygulamanın başarısı açısından gereklidir. Bilgili olmayan kişi kesinlikle ilaçlama yapmamalıdır.

BİBERLERDE KÖKBOĞAZI YANIKLIĞI HASTALIĞI

BİBER  ÜRETİCİLERİNİN  ANA  SORUNU

            Bu hastalık etmenide, solgunluk hastalıklarında olduğu gibi toprak kaynaklıdır.

            Mantar genç fidelerde çökerten yapar. Daha yaşlı bitkilerde ise, bitki meyve ile yüklü olduğu dönemde kök boğazında meydana gelen yara veya yanıklık sonucu solma, kuruma ve sonuçta ölüm görülür. Sıcak ve nemli havalar hastalık gelişimini teşvik eder.

KÜLTÜREL ÖNLEMLER GEREKLİ

            Toprakta bulunan diğer mantarlarda olduğu gibi bu hastalık etmeni içinde kültürel önlemlere önem verilmelidir.

            - Temiz fide toprağında temiz fide yetiştirilmelidir.

            - Sulama suyu üreticinin temiz kuyu suyu olmalıdır.

            - Aşırı ve sık sulamadan kaçınılmalıdır.

            - Karık sırtına dikim yapılmalıdır.

            - Karık boyu kısa tutulmalı, bir karık diğer bir karığın artık suyu ile sulanmamalıdır.

- Tarlanın tesviye ve drenajı iyi yapılmalıdır.

- Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır.

- Hastalık görüldüğünde  bitki  derhal sökülerek yakılmalı, hasattan sonra da bütün bitki artıkları sökülerek yakılmalıdır.

- Toprak iyi yanmış çiftlik gübresi uygulaması ile organik madde yönünden zenginleştirilmelidir.

YİNE ETKİLİ İLACI YOK

            Hastalık görüldükten sonra yapılacâk ilaçlamalarla beklenilen başarı  sağlanamamakla  beraber,  Mancozeb  50  (200 g/da), Orthodifolatan 80 (200 g/da) ve Propamocarb 70 (250 ml/da vb. etkili maddeli. İlaçlar kök dibine uygulanmaktadır.

SEBZELERDE ERKEN YAPRAK YANIKLIĞI HASTALIĞI

BELİRTİSİ TİPİK

            Kara  lekede denilen bu hastalıkta yaprak lekeleri tipiktir. Genellikle alt yapraklardan başlayan bu lekeler dairevi, kahverengi ve iç içe halkalar şeklindedir. Hasta yapraklar sararır ve düşerler. Bitkinin gövde, dal ve yaprak sapları üzerinde elips şeklinde, iç içe halkalı aynı lekeler oluşur.

TOHUM-TOPRAK VE BİTKİ ARTIKLARI İLE TAŞINIR

            Mantar, hasta bitki artıklarında, toprakta, ayrıca tohum kabuğu altında kışlayâbilir, yıldan yıla geçişte yabancı otlarda rol oynayabilir.

            Hastalık domateste, ayrıca patlıcanda ve biberde özellikle iyi havalandırılmayan seralarda çok zarar verir.

KÜLTÜREL  ÖNLEM  ŞARTTIR

            -  Temiz tohum, kullanılmalı, fidelik ve seralar aşırı neme engel olmak için sık sık havalandırılmalıdır.

            -  Dengeli sulama, gübreleme ve bakım işlemleri ile bitkiler sağlıklı tutulmalıdır.

            -  Hastalıklı fide ve bitkiler imha edilmelidir.

İLAÇLI  MÜCADELE  ETKİLİDİR

            Kimyasal mücadelesinde, Propined 70 (300 g/ 100 It) Metiram 80,   Maneb 80,  Mancozeb 80 (200 g / 100 It) Bakıroksiklorid 84-85 (500 g / 100 It) etkili maddeli ilaçlardan biri ile bitki yüzeyi tamamen ilaçlanmalıdır.

SEBZELERDE YAPRAK KÜFÜ HASTALIĞI

DOMATES, BİBER VE PATLICANDA ZARARLARI

            Hastalık, yaprakların üst yüzeylerinde küçük, açık yeşil yada sarımsı bölgeler olarak başlar. Hemen sonra alt yüzeyde üst yüzeydeki lekenin karşısını zeytin rengi erguvani arası renklerde küf kitlesi kaplar. Hastalık ilerledikçe yapraklar kurur ve bitki ölür. Çiçek sapı ve yapraklarının hastalanması, çiçeklerin meyve tutmamasına yada oluşan meyvelerin düşmesine neden olur. Hastalık domateste, ayrıca biber ve patlıcanda görülür.

KÜLTÜREL ÖNLEM + İLAÇ

            Bu hastalığın mücadelesinde erken yaprak yanıklığı hastalığında alınan kültürel önlemler alınmalıdır. Ayrıca, Maneb 80, Captan 50 (200-300 g / 100 It) etkili maddeli ilaçlar kullanılmalıdır.

DİĞER HASTALIKLARI HATIRLAYALIM

            Örtüaltı sebze yetiştiriciliğinde görülen fide kök çürüklükleri, özellikle hıyarda görülen mildiyö (sarı leke), külleme, antraknoz hastalıkları,  domates,  biber  ve  hıyarda  görülen  bakteriyel hastalıkların belirtileri ve mücadele yolları açık alanda yetiştirilen sebzelerde olduğu gibidir.

HORMON KULLANMAYIN

            Hastalıklarla mücadelede kimyasal ilaçların kullanımı ve uygun olmayan hava koşullarında meyve tutumunu arttırmak için hormon uygulamaları ülkemiz yanında pek çok ülkede yapılmaktadır. Ancak burada önemli olan hormonu ve ilacı zamanında, dozuna, tavsiye edilen aralıkta ve şekile uygulamaktır. Hormonun fazla ve yanlış uygulaması meyvelerin şeklini bozar, içini boşaltır, bitkiler deforme olur.

 

İLAÇ  UYGULAMASI DİKKAT İSTER

            Kimyasal ilaçların fazla, yanlış uygulanması, son ilaçlama ile hasat arasında beklenilmesi gereken süreye uyulmaması sonucu, üründe ilaç artıkları kalır. Bu durum, ürürün tüketilmesi yoluyla insan sağlığına zararlı  olur.  Bu  nedenlerle,  sebzeleri doğru  ilaç ile zamanında, dozunda ilaçlamalıdır.

SEBZELERDE VİRUS VE VİRUS BENZERİ HASTALIKLAR

            Virüs ve virüs benzeri hastalık etmenleri insan ve hayvanlarda olduğu gibi tüm bitkilerde de çeşitli hastalıklara neden olurlar. Bu etmenler normal ışık mikroskobu ile görülemeyecek derecede küçük olup ancak elektron mikroskopta görülebilir.

BELİRTİLERİ ÇOK AÇIK

            Sebzelerde hastalık oluşturan virüs ve virüs benzeri etmenler genellikle  bitkinin  ölümüne  yada  ürünün  kalite  ve  miktarının azalmasına yol açarlar. Belirtileri şu şekildedir;

            Yapraklarda:  renk açılması,  mozayık desenleri,  kıvrılma, buruşma, küçülme, gevrekleşme.

            Çiçeklerde: körelme, anormal şekillenme, irileşme iplikleşme.

            Meyvelerde: küçülme, anormal renk ve şekillenme ya da meyve tutmama şeklindedir.

            Virüs belirtileri, besin maddesi noksanlıkları yada ilaç zararları belirtileri ile karıştırılabilir. Bu nedenle karar vermeden bir uzmanına danışın.

ÖNEMLİ VİRÜS HASTALIĞI  TANIYALIM

            Domatesde: Tek ve çift virüslü çizgi hastalığı, tütün mozayık virüsü, stolbur (erkekleşme),

            Biberde: biber mozayık virüsü,

            Patlıcanda: patlıcan mozayık virüsü,

            Fasulyede: fasulye adi mozayık virüsü, fasulye yaprak kıvırcıklık virüsü,

            Baklada: benek ve solgunluk virüsleri,

            Hıyar, kabak, kavun ve karpuzda: mozayık virüsü.

            Patateste:  patates yaprak kıvrılma, çizgi  ve  x virüsleri bulunmaktadır.

 

DAHA PEK ÇOK VİRÜS HASTALIĞI VAR

            En önemlileri verilen bu hastalıklar dışında daha pek çokları da bulunmakta olup soğan, kereviz, lahana, marul, ıspanak, şalgam gibi diğer sebzelerde de çeşitli virus ve virus benzeri hastalıklar zarar yaparlar.

VİRÜS  NASIL YAYILIR

            Sebzelerdeki  bu  hastalıklar genellikle, tohumla, özsu  ile, vektörlerle,  bulaşık  bitki  artıklarından  sağlıklı  bitkilere taşınabilmektir. Bu nedenle mücadelede bu hususlara dikkat etmek ve en önemlisi sağlıklı veya sertifikalı tohum kullanmak gerekmektedir.

            Şayet herhangi bir virus hastalığı bitkilere bulaşmış ise hiçbir tedavi şeklinin olmadığını unutmayınız.

ÖRTÜALTI  YETİŞTİRİCİLİĞİNDE  ÖNEMLİ  BAZI  ZARARLILAR

            Örtüaltı yetiştiriciliğinde (Plastik ve Cam Seralarda) özellikle sebzelerde beyaz sinek, kırmızı örümcekler gibi emici zararlılar en önemli sorunlardan biridir. Gerektiğinde ve zamanında mücadele yapılmadığında büyük ürün kayıplarına sebep olurlar. Ekonomik öneme sahip zararlılar aşağıda kısa olarak tanıtılmaya çalışılmıştır.

BEYAZ SİNEK

ÖNEMLİ  BİR SEBZE ZARARLISIDIR

            Ergin vücudu soluk sarı renkte olup, kanatlar üzerindeki beyaz mum tabakası nedeniyle genel olarak beyaz renkte görünür. Larvalar yaprağa yapışık olup şeffaf renktedir. Yaprakların alt yüzeyinde beslenirler. Yılda 9-10 döl verebilirler.

BİTKİ  ÖZSUYUNU  EMER

            Larva ve erginler bitki öz suyunu emerek beslenirler, bitkinin zayıflamasına,  yaprakların  sararmasına, neden  olurlar.  Ayrıca beslenme sırasında tatlı ve yapışkan bir madde salgıladığından yapraklar  üzerinde  fumajin  denen  mantar  gelişerek  bitkinin görünümünü bozar ve pazar değerini düşürür. Bunun yanısıra erginleri bazı virus hastalıkları taşıyıcısıdır.

YİNE KÜLTÜREL  ÖNLEM

            Beyaz sinek kışı yabancı otlar üzerinde geçirdiğinden tarla çevresindeki yabancı otların yakılması, gömülmesi, yok edilmesi populasyonu  önemli  ölçüde  azaltır.  Ayrıca  gereğinden  fazla sulamadan ve fazla gübre vermeden kaçınılmalıdır.

İLAÇLI MÜCADELE KAÇINILMAZ İSE;

            Yaprak  başına ortalama 1-3 adet larva görüldüğünde mücadeleye başlanır.

            İlaçlı mücadelede kullanılan ilaçlardan bazılarını inceleyelim

            Etkili Madde               doz/da

Pyridophention, 40, EC , 300 ml

Amitraz, 20, EC  , 300 ml

Fenpropathrin, 20, EC                                                              ,100 ml (Ergine karşı)

Biphanate, 10, EC                                                                               ,70 ml (Ergine karşı)

Cyhalothrin + Buprofezin 2, 10; EC                                                       ,300 ml

YAPRAK PİRELERİ

            Sarımsı yeşil veya kahverengi renkte, 2-3 mm uzunluğundadır. Yaprakların altında bulunurlar. Yaprak pirelerinin hızlı ve yan yan ileri giderek hareket etmesi tipiktir. Bitki öz suyunu emerek sonuçta yapraklarda beyazımsı, sarımsı daha ileri devrede kahverengi lekeler meydana gelir. Bitki zayıflar ve büyüme yavaşlar. Yaprakların kenarları kıvrılır, hatta tamamen kuruyabilir. Asıl büyük zararı virus taşımalarıdır.

THRİPSLER

BİTKİ  ÖZSUYUNU  EMER

            Boyları  1  mm kadar uzunlukta dar, yassı vücutlu hareketli böceklerdir. Renkleri açık sarı veya sarımsı esmer renktedir. Kanatları etrafında, kirpikler bulunur. Nimf ve erginleri bitki özsuyunu emerek beslenirler. Böcek yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde yaprakların üst kısmında yanıklar oluşur. Yaprak zamanla solar bükülür ve beyazımsı bir hal alır. Buna akdamar hastalığı denir.

            Bir yaprakta 5-10 adet Yaprak biti veya diğer Thrips ve yaprak pireleri gibi emiciler görüldüğünde mücadeleye başlanır. Yaprak bitlerinin ve diğer emicilerin mücadelesini aynı ilaçla yapmak daha ekonomiktir.

Bu zararlılar için kullanılan ilaçlar ve dozları şu şekildedir:

            Etkili madde                                                                          doz/da

Malathion, 20                                                                          ,400 ml

Malathion, 50                                                                          ,150 ml

Dichlorvos, 150                                                                                   ,200 ml

Bromophos, 30                                                                                   ,150 ml

Primicarp, 50                                                                           ,50 ml

Diazinon, 20                                                                                        ,200 ml

Fenitrothion, 50                                                                                   ,200 ml

Endosülfan, 32, 9                                                                                ,200 ml veya g

Carbarly, 50                                                                                        ,250 g